İstanbul Bağcılar’da bir galvaniz tesisinin sökümü 2024’te tamamlandığında elde edilen 285 ton hurdadan üç farklı yöntemle alınabilecek toplam gelir önemli ölçüde farklılaştı. Anlık tek alıcıya satış: 5,8 milyon TL. Sözleşmeli aylık partilere bölünme: 6,4 milyon TL. Sınıflandırılmış açık artırma: 7,9 milyon TL. Aynı 285 ton, sadece satış stratejisindeki farkla 2,1 milyon TL değer farkı yarattı. Hurda değerlendirme, söküm operasyonunun belki de en az ilgi gören ama finansal sonuca en yüksek etkisi olan aşamasıdır.
Bu rehberde fabrika sökümünden çıkan hurdayı maksimum değere çevirmenin 2026 İstanbul protokolünü anlatıyoruz. Tartım, sınıflandırma, satış modeli seçimi, müzakere taktikleri ve tesis sahibi haklarını koruma stratejileri kapsam dahilindedir. Genel süreç için fabrika söküm rehberi yazımıza, söküm yöntemi için çelik konstrüksiyon söküm yazımıza bakın.
Söküm Sonrası Çıkan Hurda Türleri
Yapısal Çelik
Çelik konstrüksiyon, kolon, kiriş, makas, döşeme çelikleri. DKP/yapı çeliği sınıfında 16-18 TL/kg bandında işlem görür. Toplam hurdanın %55-70’ini oluşturur. Detaylı sınıflandırma için hurda demir cinsleri yazımıza göz atın.
Alaşımlı ve Paslanmaz Çelik
Boyahane tankları, ilaç/gıda fabrikası tankları, mutfak ekipmanları, kimya prosess kapları paslanmaz olabilir. 304 kalite 78-92 TL/kg, 316 kalite 102-128 TL/kg. Karbon çelikten 5-9 kat pahalıdır; sınıflandırma kritik.
Bakır (Kablo, Bara, Motor Sargısı)
Pano içi baralar (elektrolitik bakır), trafo sargıları, motor sargıları, kontrol kabloları, enerji kabloları. 1. derece bakır 178-196 TL/kg, kablo bakır 122-140 TL/kg. Detay için bakır hurda fiyatları yazımıza bakın.
Alüminyum
Doğrama profilleri, ısı eşanjörü kanatları, prosess hatları, kompresör gövdesi. Profil 78-92 TL/kg, döküm 62-78 TL/kg, kompresör gövdesi (saf) 95-112 TL/kg.
Elektronik / WEEE
PLC modülleri, sürücü kartları, motor sürücüleri, frekans inverterleri, sensörler. WEEE Yönetmeliği uyarınca lisanslı geri dönüşümcüye satılır. Tipik fiyat 8-45 TL/kg, içeriğe göre.
Diğer Metaller
Pirinç (vana, fitting), kurşun (akü, balans), çinko (galvaniz banyosu kalıntısı), nikel (sıcaklık dirençleri), tungsten (kesici uç).
Söküm Sırasında Hurda Kayıp Noktaları
Yanlış Sınıflandırma
En yaygın kayıp nedeni. Söküm ekibi paslanmaz tankı DKP olarak istifler, alaşımlı çelik tezgah gövdesini genel demire karıştırır. 300 kg paslanmaz karbon çelikle karışırsa kayıp 18.000-25.000 TL.
Çözüm: Söküm sırasında mıknatıs + XRF analizörü kullanımı. Profesyonel firma her parti için kısa testler yapar.
Tartım Kayıpları
Kalibrasız kantar %2-4 sapma yapabilir. 100 ton bir parti için 2-4 ton kayıp = 30.000-60.000 TL.
Çözüm: Kantar muayene etiketi (yıllık) kontrolü, brüt-dara-net ayrı yazımı, fotoğraflı kantar fişi.
Parça Çalınması
Söküm sahasında çevre güvenliği zayıfsa özellikle bakır kablo ve paslanmaz parça çalınması yaşanır. Tipik kayıp 150-500 kg/sahada.
Çözüm: Çevre güvenlik perdesi, gece bekçisi, CCTV, sıralı tahliye protokolü.
Oksidasyon ve Kontaminasyon
Sahada açık bekletilen bakır 7-14 gün içinde oksidasyon belirtir, fiyat 12-18 TL/kg iskonto görür. Yağ ve boya bulaşmış demir hurda %15-25 iskonto.
Çözüm: Bakır iç mekana alınmalı, yağlı parçalar 24-48 saat dinlendirilmeli.
4 Farklı Satış Modeli
Model 1: Anlık (Spot) Satış
Sahaya gelen alıcıya o gün tek seferde satış. 50 ton altı partilerde uygundur.
Avantaj:
- Hızlı (1-3 gün ödeme)
- Düşük operasyonel yük
- Depolama maliyeti yok
Dezavantaj:
- Tek alıcı, fiyat pazarlık gücü düşük
- Spot fiyatın yüksek/düşük günü kontrol edilemez
- Karışık parti sınıflandırma kaybı
Model 2: Sözleşmeli Aylık Teslim
3-12 ay süreli sözleşme. Belirli alıcıya ayda X ton teslim. Fiyat formülü “LME/Karabük spot ± Y TL” şeklinde sabitlenir.
Avantaj:
- Pazarlık gücü yüksek (tedarik garantisi)
- Sınıflandırma standardize
- Tartım protokolü sözleşmeyle korunur
Dezavantaj:
- Süre uzar (3-12 ay)
- Depolama alanı gerekir
- Spot yükselişlerden tam yararlanılamayabilir (ancak düşüşlerden de korunulur)
50-300 ton partilerde maksimum değer sağlar.
Model 3: Açık Artırma
Hurda lotları parça parça veya cins cins yazılı şartnameye bağlanır; çoklu alıcıya açık artırma yapılır. Online ihale platformları (örneğin: BÜYBOR, MetalSat) veya yüz yüze ihale.
Avantaj:
- Rekabet ortamı maksimum fiyat çekmesi
- Şeffaf süreç
- Büyük tesisler için ideal
Dezavantaj:
- Hazırlık 2-4 hafta (şartname, ekspertiz, ilan)
- Minimum lot büyüklüğü 100+ ton
- Komisyon ücreti (%1-3 satış bedeli)
300+ ton veya stratejik hurdada (HSS, paslanmaz, alüminyum) önerilir.
Model 4: Depolama + Spot Yükseliş Beklentisi
Hurda lisanslı depoda saklanır, LME bakır veya çelik spot fiyatlarının yükselmesi beklenir.
Avantaj:
- Doğru zamanlama büyük getiri (%15-30+)
Dezavantaj:
- Depolama maliyeti (ton/ay 380-680 TL İstanbul)
- Oksidasyon ve kayıp riski
- Fırsat maliyeti (parayı erken alıp yatırım)
- Spot beklenenden düşerse zarar
Sadece çok büyük tesisler (1.000 ton+) ve LME analizi yapabilen sahipler için anlamlıdır.
Tartım Protokolü
8 Maddelik Kontrol Listesi
- Kantar muayene etiketi — yıllık, Sanayi Bakanlığı onaylı
- Dara hesabı — kova, palet, big bag ağırlığı yazılı
- Sınıf bazlı ayrı tartım — bakır, paslanmaz, DKP ayrı kaydedilir
- Brüt-dara-net — kantar fişinde üç satır ayrı
- Fotoğraflı kayıt — kantar göstergesi her tartımda fotoğraflanır
- Nem ölçümü — kablo bakır, granül için %3 üstü iskonto kontrolü
- XRF saflık testi — paslanmaz, alaşımlı, bakır için sahada test
- İmzalı tutanak — her tartım sonrası iki tarafın imzası
Tipik Tartım Hileleri ve Korunma
- Sahte dara: Kova ağırlığı 20 kg yazılır, gerçekte 12 kg → Boş kantarda kontrol edin
- Eksik gösterge: Kantar göstergesi “yarı” gösterir → Dijital ekran fotoğrafı
- Hızlı boşaltma: Tartım daha bitmeden alıcı boşaltma yapar → İmza sonrası boşaltma şartı
- Birleşik tartım: Karışık metal tek tartılır → Sınıf bazlı ayrı kantar şartı
Müzakere Taktikleri
Hazırlık Aşaması
- Günlük LME bakır + İskenderun çelik spot fiyat takip et (5-10 gün öncesi)
- 3 yazılı teklif al (en az)
- Hurda envanteri foto + ön sınıflandırma alıcılara gönder
- Sözleşme şablonun hazır olsun (force majeure, ödeme, tartım maddeleri)
Sözleşme Maddeleri
- Fiyat formülü ve referans gün (LME T-1 kapanış vs)
- Force majeure: ±%4 LME değişiminde yeniden müzakere
- Tartım yeri ve kantar belgesi
- Ödeme yöntemi ve süre (tartım sonrası 24 saat içinde EFT)
- Atık taşıma irsaliyesi zorunluluğu
- Hurda kalitesi tanımı ve iskontolar
- Cezai şart (geç ödeme, eksik tartım)
Tartım Anı Davranış
- Tartımdan önce anlaşma kesinleşmiş olmalı
- Tartım sırasında fiyat değişikliği kabul edilmez (sözleşmedeki formül uygulanır)
- Anlaşmazlık durumunda tartım durdurulur, mutabakat sağlanmadan boşaltılmaz
Tipik Tesis Hurda Değerleme Örneği
Esenyurt’taki orta ölçek tekstil fabrikasının söküm sonrası hurda dağılımı:
| Kategori | Miktar (ton) | Birim Fiyat (TL/kg) | Tutar (TL) |
|---|---|---|---|
| Yapısal çelik | 198 | 17,40 | 3.445.200 |
| Çatı trapez sac | 12 | 13,40 | 160.800 |
| Sandviç panel (2. el satış) | 1.200 m² | 540 (m²) | 648.000 |
| Boyahane paslanmaz tank | 2,4 | 84 | 201.600 |
| Bakır kablo (kontrol) | 0,38 | 92 | 34.960 |
| Bakır enerji kablo | 0,21 | 138 | 28.980 |
| Bakır pano barası | 0,04 | 188 | 7.520 |
| Alüminyum doğrama | 1,8 | 84 | 151.200 |
| Endüstriyel motor (10 adet) | 4,2 | 32 | 134.400 |
| Trafo (1 adet, yağlı) | 1,2 | 178 | 213.600 |
| Pano elektronik | 0,8 | 38 | 30.400 |
| Toplam | — | — | 5.056.660 |
Bu hurda tek alıcıya birleşik satılsaydı (ortalama 22 TL/kg) yaklaşık 4,8 milyon TL alınırdı. Sınıflandırma + sözleşmeli model 256.000 TL ek gelir sağladı.
Referans: Esenyurt tekstil fabrika söküm projemiz ve Bağcılar galvaniz tesisi geri dönüşüm projemiz.
Lisans ve Yasal Çerçeve
Atık Taşıma İrsaliyesi (UATF)
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2 Nisan 2015 Atık Yönetimi Yönetmeliği uyarınca hurda metal taşıması için Ulusal Atık Taşıma Formu zorunludur. Tesis sahibi formdan nüsha almalı.
KDV Tevkifatı
Şirket olarak satıyorsanız KDV Genel Uygulama Tebliği I/C-2.1.3 uyarınca 7/10 tevkifat. Bireysel satıcı için %2 gelir vergisi stopajı.
WEEE Yönetmeliği
Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği uyarınca PLC, sürücü, sensör gibi elektronik atık lisanslı WEEE geri dönüşümcüsüne verilmelidir.
Profesyonel Hurda Alım Hizmeti
İstanbul’da hurda alımı hizmetimiz tüm fabrika söküm projelerinde entegre tartım, sınıflandırma, sözleşmeli satış ve UATF süreciyle hizmet sunmaktadır. Bölgesel hizmet için Beylikdüzü, Esenyurt, Bağcılar ilçe sayfalarımıza, adresten alım süreci için adresten hurda alımı yazımıza göz atın.
SSS: Fabrika Hurda Değerlendirme Hakkında
Fabrika sökümünden ne kadar hurda çıkar?
Sektöre göre değişir. Tekstil fabrikasında yapı + makine ağırlığının %85-92’si, gıda tesisinde %80-88’i, ağır metal/döküm tesisinde %92-96’sı geri kazanılabilir hurdadır.
Hangi satış modeli en yüksek geliri verir?
Parti büyüklüğüne bağlıdır. 50 ton altı için anlık satış, 50-300 ton için sözleşmeli, 300+ ton için açık artırma genelde maksimum değer verir.
Söküm sırasında hurda nasıl kaybedilir?
Yanlış sınıflandırma, tartım hilesi, parça çalınması, oksidasyon ve kontaminasyon kaybı tipik nedenlerdir. Profesyonel protokol ile %95+ koruma sağlanır.
Tartım protokolünde nelere dikkat etmeli?
Kantar muayene etiketi, dara hesabı, sınıf bazlı ayrı tartım, fotoğraflı kantar fişi, nem ölçümü ve XRF saflık testi temel kontrol noktalarıdır.
Söküm sonrası elektronik hurda nasıl değerlendirilir?
PCB kart, motor sürücüsü, sensör, PLC modülü ayrılır. Tehlikeli atık sınıfında olmadığı sürece lisanslı WEEE geri dönüşümcüsüne satılır.
Hurda satışında fiyat müzakeresi nasıl yapılır?
En az 3 yazılı teklif alın. LME bakır + İskenderun çelik spot referansını günlük takip edin. Sözleşmede ‘force majeure’ maddesi olsun.
Tesis sahibinin hakları nelerdir?
Kantar muayene etiketini görme, tartımı izleme, sınıflandırmayı sorgulama, XRF testi isteme, fotoğraf çekme, ödeme yöntemini önceden netleştirme ve atık taşıma irsaliyesi alma hakkı yasal güvencededir.
